Làng nghề Vĩnh Đức – Đô Lương rộn ràng sản xuất sản phẩm phục vụ Tết Bính Ngọ

Trong mỗi dịp tết đến xuân về, tại làng nghề bánh đa, kẹo lạc Vĩnh Đức thuộc xã Đô Lương, tỉnh Nghệ An – Một làng nghề truyền thống hơn 300 năm lại càng rộn ràng hơn để sản xuất các mặt hàng kịp đến người tiêu dùng trong dịp tết Bính Ngọ.

Sản xuất ra những chiếc bánh đa được làm từ gạo trắng, vừng đen luôn có hương vị đậm đà, giòn tan…là niềm tự hào của người dân nơi đây. Nguyên liệu làm bánh đa điều cốt yếu làm từ gạo Khang Dân, xay bột tươi, tức là xay đến đâu tráng đến đấy. Vừng phải chọn loại ngon, hạt tròn mẩy, chắc, nặng, vỏ mỏng. Ngoài ra, để bánh thơm ngon hơn, các cơ sở kinh doanh còn xay thêm gừng, tiêu, tỏi trộn vào…

Hiện nay, Làng Vĩnh Đức có hơn 60 hộ sản xuất, tạo việc làm thường xuyên cho gần 300 lao động. Sản phẩm chủ yếu là bánh đa, kẹo lạc. Tại cơ sở sản xuất bánh đa Xuân Hiếu của chị Phạm Thị Xuân- SN 1980, chị chia sẻ:  Gia đình đã làm nghề gần chục năm nay. Hiện nay cơ sở có 9 -10 công nhân. Trung bình mỗi ngày làm khoảng tầm 4 tạ bột gạo với loại bánh dày và 5 tạ bột sử dụng cho loại bánh mỏng để đáp ứng cho người tiêu dùng có thể lựa chọn tùy theo ý thích. Mỗi ngày có thể tráng trên 17 nghìn cái bánh đa. Bánh đa mỏng và dày có giá khác nhau, bánh mỏng có giá 10 -15 nghìn đồng/10 bánh và bánh dày có giá 20 – 25 nghìn đồng/10 bánh. Bánh đa sau khi tráng chín được rải trên tấm đan bằng tre và đưa ra phơi nắng. Nhiệt độ và thời gian phơi sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của bánh.

Tại cơ sở sản xuất bánh đa Cận Nam của bà Hoàng Thị Nam – SN 1958, trú khối 7, Thị trấn, có khoảng 4 – 5 công nhân đang tất bật làm việc, người thì tráng bánh, người phơi bánh, ai ai cũng bận rộn.

Bà Nam cho biết: để đảm bảo nhu cầu sản xuất những ngày giáp Tết, cơ sở phải thuê thêm một số lao động thời vụ. Tuy nhiên quá trình làm bánh phụ thuộc khá nhiều vào thời tiết nên vào những ngày trời mưa rét, không thể phơi bánh đa thì sản xuất ngưng trệ. Nghề làm bánh đa phải thực sự chịu khó, chúng tôi phải thức dậy từ 3h sáng làm cho tới đêm mới nghỉ. Dịp này mỗi ngày một người tráng thủ công được khoảng 1.500 – 2.000 chiếc bánh.

Chị Nguyễn Thị Nghĩa SN 1973, người dân làng nghề Vĩnh Đức tiếp lời: Từ khâu tráng bánh, đến việc bánh được nướng bằng tay trên những bếp than hồng phải vô cùng tỉ mỉ, cẩn thận để đảm bảo bánh giòn thơm, được nhiều khách hàng ưa chuộng. Vào dịp gần tết, nhu cầu tiêu thụ cao hơn nên hàng ngày tôi phải dậy sớm để xay gạo, tráng bánh, phơi bánh, nướng bánh… cho đến khâu đóng gói sản phẩm phải cẩn thận hơn kịp phục vụ cho tết.

Năm 2022, bánh đa vừng Vĩnh Đức được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao. Đây không chỉ là sự ghi nhận về chất lượng, mà còn là cơ hội để bánh kẹo truyền thống của địa phương mở rộng thị trường, khẳng định chỗ đứng trong dịp Tết. Doanh thu từ nghề làm bánh đa của Vĩnh Đức đã đạt hàng chục tỷ đồng mỗi năm, một con số ấn tượng phản ánh sự phát triển mạnh mẽ của làng nghề.

Bà Đinh Thị Chung – một trong những hộ làm nghề bánh đa lâu đời ở làng Vĩnh Đức kể: “Từ nhỏ, tôi theo bố mẹ làm bánh đa và gắn bó cho tới bây giờ. Trước đây, chúng tôi chỉ sản xuất bánh đa vừng đen truyền thống. Từ năm 2021, con gái đã làm thêm bánh đa khoai lang tím, bánh đa gấc… Các sản phẩm này đều được khách hàng rất ưa chuộng, làm đến đâu hết đến đó. Trung bình mỗi ngày cơ sở của bà chỉ làm khoảng 1.000 cái, còn vào dịp Tết Nguyên đán này tăng lên 1.500 chiếc mỗi ngày.

Hiện nay làng nghề Vĩnh có hơn 10 hộ gia đình làm bánh đa với quy mô lớn, đầu tư hệ thống tráng bánh tự động nên tạo công đoạn sản xuất đỡ vất vả hơn. Tuy nhiên, việc nướng bánh vẫn sử dụng thủ công bằng tay là chính nhằm giúp bánh thơm, giòn, mang những hương vị riêng nên được khách hàng ưa chuộng. Mỗi người thợ có thể nướng 1000 – 2000 chiếc bánh/ngày.

Bánh đa sau khi tráng chín được rải trên tấm đan bằng tre, đưa ra phơi nắng. Quá trình phơi, phải lật bánh để bảo đảm bánh khô đều, màu sắc đẹp.

Cùng với việc sản xuất bánh đa, trong tổng số hơn 150 hộ dân của làng nghề, có 14 hộ chuyên nấu kẹo lạc, doanh thu mỗi tháng hàng chục triệu đồng/hộ.

Với gia đình anh Nguyễn Văn Công – một hộ làm nghề bánh đa, kẹo lạc có thâm niên lâu năm và cũng là hộ tiêu thụ lớn nhất ở đây chia sẻ:  “Muốn có một mẻ kẹo ngon trước hết khâu nguyên liệu đầu vào phải được lựa chọn kỹ, nhất là lạc nhân, phải được sàng sảy nhặt hết những hạt deo những hạt có vỏ lụa tối màu, nguy cơ bị mốc… Và chỉ những người thợ có thâm niên từ 5 năm trở lên mới được đứng bếp chính để nấu kẹo lạc. Bởi làm nghề này, kinh nghiệm và cái tâm mới tạo nên thương hiệu sản phẩm”. Mật mía để nấu kẹo lạc rất quan trọng. Phải chọn mật vàng sáng, có độ sánh nhất định. Mật chỉ lấy nửa chum trên, không lấy phần dưới. Đặc biệt, người làm nghề còn phải biết mật đó có được kéo từ cây mía chết, bệnh, rầy hay không… Vì nếu mật được kéo từ cây mía bị rầy chắc chắn mật sẽ ngọt gắt, nấu kẹo lạc sẽ không ngon. Trong những ngày này, anh chị và các lao động khác cũng tất bật hơn. Từ sáng sớm đã có mặt để nấu kẹo lạc, tráng bánh, trải bánh, đưa bánh ra phơi. Bánh của anh chị cũng có nhiều loại, tùy vào nhu cầu khách hàng khi mua chọn loại bánh đa chưa nướng hoặc đã được nướng chín. Bánh đa ở đây cũng có giá dao động từ 2.500 – 3.000 đồng/bánh.

Sự nhộn nhịp của làng nghề Vĩnh Đức trong những ngày giáp tết Bính Ngọ càng chứng tỏ làng nghề đang ngày một phát triển mạnh mẽ hơn. Mỗi ngày làng nghề Vĩnh Đức, xã Đô Lương tiêu thụ hàng tấn gạo, vừng, lạc. Đa số thực khách đều đánh giá cao uy tín của cửa hàng cũng như chất lượng sản phẩm, đặc biệt là sự đảm bảo về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Những mẻ bánh đa, mẻ kẹo lạc từ làng nghề Vĩnh Đức vẫn lặng lẽ hiện diện trong mỗi gia đình, mỗi dịp sum vầy ngày Tết. Không chỉ là sản phẩm lao động, đây còn là hương vị quen thuộc của ký ức và truyền thống, được gìn giữ, tiếp nối qua nhiều thế hệ nơi vùng quê Vĩnh Đức, Đô Lương.

Thanh Hải – Hoàng Phi