Sáng ngày 17/10, nhân dịp rằm tháng 9, xã Lưu Sơn đã tổ chức lễ tế thần tại đền Phú Thọ. Tham dự có các đồng chí Lê Đình Lĩnh- Phó trưởng Ban Dân vận Huyện ủy; Nguyễn Hữu Hoàn – Phó trưởng phòng Văn hóa- Thông tin; Lê Văn Lương- Giám đốc Trung tâm Văn hóa – Thể thao và Truyền thông huyện cùng đông đảo cán bộ, nhân dân xã Lưu Sơn.

Đền Phú Thọ được xây dựng năm 1585, cách đây 439 năm dưới thời Lê Trung Hưng để thờ Thành Hoàng Thái Phó Tấn Quốc Công Nguyễn Cảnh Hoan. Từ năm 1573 đến 1574, Ngài đã chiêu tập binh tướng về Hồ Sơn (Nam Đàn) và xã Đại Truyền (sau đổi thành xã Thanh Lưu) nay là xã Lưu Sơn để lập căn cứ địa, xây thành, đắp lũy chiêu mộ binh sỹ, tập dượt voi, ngựa chuẩn bị xuất quân ứng chiến, đánh đuổi kẻ thù. Ngài còn giúp dân cày cấy làm ăn, trồng mía ép mật, tích trữ lương thực; trồng cây thuốc để chữa bệnh cho nhân dân,…

Theo sử sách ghi lại, Thái Phó Tấn Quốc Công Nguyễn Cảnh Hoan là vị tướng văn võ song toàn, luôn lấy dân làm gốc. Dưới tầm mắt am tường thiên văn, địa lý Ngài đã chọn nơi này để lập căn cứ địa, chiêu mộ binh sỹ để huấn luyện xuất quân đi đánh giặc ở thành Thăng Long Hà Nội, Hải Dương, Thanh Hóa, Nghệ An được lập nhiều chiến công vang dội. Ngài là một danh thần thời Lê từng được nhiều sử sách ghi nhận như: Đại việt sử ký toàn thư, Khâm định việt sử thông giám cương mục, Đại nam nhất thống chí.
Để tri ân công đức bảo quốc hộ dân của Ngài, vào năm 1585, sau 8 năm ngày Ngài mất, nhân dân xã Đại Truyền đã tự nguyện công đức góp của, góp công, tâm thành, nghĩa lớn, lập nên ngôi Đền để thờ Ngài. Di tích được xây dựng trên một vùng đất đã ghi dấu, chứng kiến nhiều công tích của Ngài. Đây không chỉ ngôi đền thờ Thần mà còn là nơi ghi dấu những chứng tích lịch sử của quê hương.
Vào ngày 26/03/1930, Chi bộ lâm thời của xã Thanh Lưu được ra đời tại đền, có 4 đồng chí Đảng viên tiền thân của Đảng bộ xã Lưu Sơn ngày nay. Trải qua 2 cuộc trường kỳ kháng chiến của dân tộc, đền Phú Thọ là cơ sở làm việc của các cấp chính quyền, cơ sở văn hóa của hội văn nghệ Nghệ An và liên khu 4, xưởng quân giới quân đội, là nơi một bộ phận của nghĩa quân Pa thét Lào chọn làm căn cứ luyện tập.

Đền Phú Thọ có nét độc đáo về nghệ thuật điêu khắc, chạm trổ là một trong những công trình kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu của Nghệ An. Với những giá trị kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu đó, ngôi Đền đã được nhà nước công nhận xếp hạng di tích Kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia vào năm 2012.

Lễ tế Đền Phú Thọ được chính quyền và nhân dân xã Lưu Sơn tổ chức vào đêm 14 và ngày 15/09 âm lịch hàng năm. Lễ tế bao gồm Tân lễ và Cổ lễ. Trước đó, tối 14/09, xã tổ chức lễ cáo yết theo đúng nghi thức truyền thống
Thùy Dương- Huy Khôi





