Vụ “container ngà voi”: vẫn thủ đoạn cũ

Hàng hiếm từ châu Phi, các nước Nam Á bao giờ cũng ngụy trang bằng hình thức thủ tục là những mặt hàng ít gây chú ý, thuế suất rất thấp như cá khô, giấy vụn, gỗ vụn, gỗ xẻ. Sau đó vận chuyển lòng vòng từ cảng này sang cảng khác.

Như Báo CAND đã đưa tin, phải mất khá nhiều thời gian theo dõi, xác minh, chiều 28/7, các đơn vị Cục Hải quan HP, Cục Điều tra chống buôn lậu (Tổng cục Hải quan) và Phòng CSĐT tội phạm về TTQL kinh tế và CV (PC15-CAHP) đã tiến hành kiểm tra thực tế container 20 feet có số hiệu MAEU 7919347 đang được lưu bãi cảng Chùa Vẽ. Kết quả kiểm tra đúng như dự đoán ban đầu. Số ngà voi nhập lậu lần này tuy không nhiều nhưng được nguỵ trang rất công phu.

Trong số 7 lô gỗ xẻ đóng kiện chứa trong container MAEU 7919347 chỉ có 3 kiện sắp xếp gỗ bao quanh nhưng bên trong rỗng ruột làm chỗ để cất giấu ngà voi. Do vậy, công tác kiểm đếm phải chưa kết thúc. Hiện chỉ ước chừng 200kg…

Ngà voi nguỵ trang bằng gỗ xẻ

Theo ông Vũ Hoàng Dương, Trưởng Kiểm soát Cục HQHP, lô hàng này được nhập vào cảng Chùa Vẽ từ ngày 29/4/2009. Theo vận đơn MDPHAP-004 của Đại lý hãng tàu Falcon Shipping Co, (trụ sở tại Hải Phòng), hàng hoá vận chuyển ghi là "gỗ xẻ châu Phi", được gửi từ Công ty Spanfreight Shipping LTD thuộc nước Cộng hoà  Kenya, tạm nhập về Hải Phòng bằng đường biển sau đó tái xuất sang Trung Quốc bằng đường bộ qua đường… Móng Cái – Quảng Ninh.

Tuy nhiên, đã tròn 3 tháng kể từ khi hàng cập cảng, dù đã cất công liên lạc nhưng vẫn không thấy bóng dáng chủ hàng đến Hải quan cửa khẩu làm thủ tục mở tờ khai. Đây cũng là một trong số hàng trăm container hiện tồn đọng rải rác các cảng Chùa Vẽ, Đoạn Xá. Chúng nằm trong diện nghi vấn "hàng vô chủ".

Ngà voi được lấy ra từ trong kiện gỗ xẻ.

Cũng theo ông Vũ Hoàng Dương, do công tác kiểm đếm đòi hỏi có sự chứng kiến của các đơn vị đã và đang phối hợp điều tra ban đầu và cả các cơ quan chức năng nên mất khá nhiều thời gian. ít nhất phải hết ngày 29/7/2009 mới có thể kết thúc. Vì là hàng "vô chủ" nên HQHP cũng chỉ có thể lập biên bản, niêm phong và chờ ý kiến xử lý của thượng cấp.

Trong khi đó, cũng tại cảng Hải Phòng, lô hàng "khủng" với 6 tấn ngà voi phát hiện gần một năm trước cho đến nay vẫn chưa biết phải xử lý theo cách nào, tịch thu phát mại hay tiêu huỷ, hoặc chuyển về các viện bảo tàng làm tiêu bản phục vụ nghiên cứu.

Có ngăn chặn được không?

Điều đáng nói, qua vụ việc này cho thấy các đối tượng buôn lậu xuyên lục địa các loại hàng hoá có nguồn gốc từ động vật hoang dã, quý hiếm thuộc danh mục cấm buôn bán vận chuyển theo Công ước quốc tế Cites.

Một đặc điểm khác, hầu hết các loại hàng hiếm này đều có nguồn gốc từ châu Phi, các nước Nam Á. Bao giờ cũng ngụy trang bằng hình thức thủ tục là những mặt hàng ít gây chú ý, thuế suất rất thấp như cá khô, giấy vụn, gỗ vụn, gỗ xẻ. Sau đó vận chuyển lòng vòng từ cảng này sang cảng khác nhằm tránh sự chú ý của cơ quan chức năng nước sở tại. Các cảng biển lớn ở Việt Nam như Hải Phòng, Cái Lân, TP Hồ Chí Minh được xác định là điểm tập kết đường biển và đích đến cuối cùng là Trung Quốc.

Theo đánh giá của các cơ quan chức năng, những phương thức, thủ đoạn nêu trên chưa phải là cực kỳ tinh vi, xảo quyệt. Cung đường buôn lậu dù có thay đổi nhưng điểm tập kết cuối cùng ở nước thứ 3 thường xuyên cố định là Trung Quốc.

Điều này đáng để đặt ra yêu cầu cảnh giác cao độ trong công tác chống buôn lậu hàng hoá thuộc nhóm động vật hoang dã. Trên thực tế, lực lượng hải quan các cửa khẩu đã phát hiện khá nhiều vụ việc rất lớn. Trong đó, trừ vụ Công ty Đức Thịnh (Hà Nội) vận chuyển ngà voi về kho hàng sâu trong nội địa, còn lại đều "ký gửi" ở các bãi cảng chờ… thời cơ và bị phát hiện dưới dạng: Quá thời hạn lưu kho, hàng vô chủ.

Cách hữu hiệu để phát hiện bản chất hàng hoá ngay từ khi nhập cảng là phải mở rộng các kênh thu thập thông tin ngoại biên, đồng thời các đơn vị hải quan cửa khẩu phải được trang bị máy soi container. Đây cũng là đề án mà suốt thời gian qua, hải quan các địa phương đeo đuổi. Trong đó, Hải quan Hải Phòng đã lần lượt trải qua nhiều công đoạn thủ tục, thẩm tra, lập dự án, xin địa điểm lắp đặt máy… Song, đến nay dự án vẫn chưa thể triển khai.

Đặc biệt, mỗi khi phát hiện, dù là thủ tục ban đầu (vận đơn, lệnh giao hàng) thì tại đó vẫn có thể truy tìm được manh mối những doanh nghiệp liên quan đứng tên nhận hàng. Nhưng khi vụ việc vỡ lở, chỉ cần người đại diện thoái thác theo kiểu: Không biết, do nhầm lẫn, do… nước ngoài tự ý gửi về… thì cách cuối cùng vẫn chỉ xử lý dưới dạng hàng "vô chủ".

Phải chăng, những đặc điểm nêu trên đã được các đối tượng nghiên cứu rất kỹ lưỡng để xây dựng "cung đường buôn lậu" động vật hoang dã, hàng quốc cấm và bất cứ thứ gì chúng muốn?

 

Lê Minh Triết