Tường thuật lễ hội Đền Quả Sơn năm 2014

Lễ hội là dịp để du khách thập phương về với đền Quả Sơn để dâng hương, dâng hoa để tưởng nhớ tới hoàng tử Uy Vinh Vương Lý Nhật Quang con trái thứ 8 của vua Lý Công Uẩn.

Tham dự buổi lễ ở tỉnh có đ/c Lô Trung Thành – PGĐ Sở văn hóa thể thao & Du lịch, đại diện các sở ban ngành cấp tỉnh, ở huyện có các đ/c: Trương Hồng Phúc – TUV, BT.HU, CT.HĐND huyện, Lê Minh Giang – PBT thường trực Huyện ủy, Nguyễn Tất Thành – PBT, CT.UBND huyện, các đ/c trong ban Thường vụ huyện ủy, các ban ngành phòng cấp huyện, học sinh các trường học, đại diện các huyện thị xã, nhân dân các xã trong huyện và du khách thập phương.

 

Đúng 8 giờ, lễ hội chính thức được khai mạc, phần đầu của buổi lễ, các đ/c lãnh đạo tỉnh, huyện Đô Lương và các huyện thị xã đã dâng hương tưởng nhớ Uy Minh Vương Lý Nhật Quang và các vị thần linh thời nhà lý, những người đã có công đánh đuổi giặc ngoại xâm, xây dựng nên vùng Hoan Châu Nghệ An cách đây hơn 1 ngàn năm.

Các đ/c lãnh đạo dâng hương tại Đền thờ Uy Minh Vương – Lý Nhật Quang

Đ/c Nguyễn Minh Hạnh – PCT.UBND huyện, trưởng ban tổ chức lễ hội Đền Quả Sơn năm 2014 đã đọc diễn văn nêu lên công lao to lớn của Uy Minh Vương Lý Nhật Quang cùng các vị thần linh Đông Kinh Vương và Dực Thánh Vương vào đầu thế kỉ XI. Diễn Văn nêu rõ:

Đ/c Nguyễn Minh Hạnh – PCT.UBND huyện, trưởng ban tổ chức khai mạc lễ hội đền Quả Sơn năm 2014.

Lý Nhật Quang là con trai thứ 8 của vua Lý Công Uẩn (Tức là vua Lý Thái Tổ). Ông là người thông minh hiếu học, đức trọng tài cao, yêu nước thương dân sâu sắc. năm 1039, Lý Nhật Quang được nhà vua cử vào trông coi việc tô thuế ở vùng đất Nghệ An với tước hiệu "Uy Minh Thái Tử". Do tính nghiêm cẩn và liêm trực, không tơ hào của dân nên ông được nhân dân Hoan Châu mến mộ. Năm 1041, Lý Nhật Quang được bổ nhiệm làm tri châu Nghệ An với tước hiệu "Uy Minh Hậu Lý Nhật Quang". Đây là dấu mốc quan trọng khẳng định vai trò và ảnh hưởng to lớn của Lý Nhật Quang với vùng đất Nghệ An. Nhất là khi tỉnh Nghệ An sau này đã quyết định lấy năm 1041 là năm thành lập tỉnh. Năm 1044, vua Lý Thái Tông đã phong cho Lý Nhật Quang từ tước " Hầu" lên tước "Vương" thành Uy Minh Vương Lý Nhật Quang và ban cho ông quyền "Tiết Việt" (tức là có quyền thay mặt nhà vua, được vua tin cậy và ủy thác quyền được định đoạt mọi chuyện chính sự tại Nghệ An).


Với trọng trách người đứng đầu trị nhậm Nghệ An, Lý Nhật Quang đã thể hiện tài kinh bang tế thế, dùng uy để chế ngự, dùng ân để cảm hóa, khoan dung, giản dị, gần gũi với nhân dân, minh bạch các chế độ tô thuế. Lấy việc dân no ấm, yên vui, hạnh phúc, làm gốc của việc trị nhậm để phát triển kinh tế, ông cho chiếu dụ dân lưu tán từ nhiều vùng đất khác nhau về khai khẩn đất hoang, lập nhiều làng ấp mới. Tiếp nhận các bại binh, chiếm thành, lập nhiều làng ở vùng Tương Dương, Con Cuông để họ làm ăn, sinh sống bình thường. Ông dạy cho dân nghề trồng dâu, nuôi tằm, ươm tơ, dệt lụa. Phát triển nhiều ngành nghề thủ công. Ông cho xây dựng nhiều công trình thủy lợi, đào sông, khai thông luồng lạch để phát triển đường thủy. Về giao thông đường bộ, ông cho phát tuyến: Mở đường thượng đạo sang Lào (tức là đường 7 ngày nay); mở đường thượng đạo từ Nghệ An ra Thăng Long có nhiều đoạn trùng với đường mòn Hồ Chí Minh thời chiến tranh chống Mỹ… Ông còn cho phát triển nhiều ngành khai mỏ, luyện kim rèn sắt, đóng thuyền, kết hợp hài hòa phát triển kinh tế với quốc phòng bằng việc thời bình thì sản xuất nông cụ, thời chiến thì sản xuất vũ khí.

Cùng với việc phát triển kinh tế, Lý Nhật Quang rất chăm lo phát triển văn hóa, giáo dục. Ông khuyến khích xây dựng nhiều đền chùa, mở nhiều trường học. Theo một số tài liệu để lại, chỉ riêng vùng Bạch Đường thời Lý Nhật Quang đã có 8 ngôi chùa và trong thời kỳ Lý Nhật Quang làm tri châu tại Nghệ An đã có 18 người đỗ đại khoa, trong đó có 4 trạng nguyên, 3 Thám Hoa, 2 Hoàng Giáp, 5 Tiến sĩ, 4 Phó Bảng…

Về quân sự, ông cho xây dựng đội quân Nghiêm Thắng, xây dựng căn cứ thủy quân ở Lạch Cờn – Quỳnh Lưu để canh giữ một vùng biển rộng lớn, ngăn chặn các cuộc xấm lấn của quân Chiêm Thành. Bên cạnh đội quân chủ lực, ông còn xây dựng các đội dân binh để bảo vệ trật tự trị an làng xã. Dưới thời Lý Nhật Quang, triều đình không phải đưa quân trung ương vào đồn trú mà lực lượng tại chỗ đủ sức xây dựng Nghệ An "Thành đồng vách sắt".


Suốt 21 năm, trong đó có 16 năm làm Tri châu ở Nghệ An, với đường lối Vương đạo, thân dân Lý Nhật Quang đã có công rất lớn trong việc củng cố, xây dựng Nghệ An từ một vùng đất "Biên viễn", "Phên dậu" trở thành 1 trọng trấn, một pháo đài kiên cố cả về quân sự, kinh tế, văn hóa không chỉ đối với nhà Lý mà cả các triều đại về sau.

Năm 1057, Uy Minh Vương Lý Nhật Quang đã quy và hiển thánh ngay tại chân núi Quả, nay còn gọi là Đền Quả Sơn, thuộc xã Bồi Sơn, Đô Lương, 16 năm làm Tri Châu Nghệ An, với những công lao và đóng góp to lớn nên sau khi mất, Uy minh Vương Lý Nhật Quang đã được nhân dân 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh lập nhiều đền thờ để hàng năm thắp hương tưởng nhớ, đền thờ chính thuộc Đền Quả Sơn ngày nay, hàng năm vào ngày 17 tháng chạp là lễ giỗ của Ngài, còn vào ngày 19 và 20 tháng giêng là lễ hội Đền Quả Sơn. Trước đây, đền Quả Sơn có quy mô 7 tòa 40 gian mang phong cách kiến trúc thời Lý Trần, trải qua nhiều biến cố của lích sử, đặc biệt vào năm 1952 đền đã bị giặc Pháp ném bom, đền bị phá hoại hư hỏng nghiêm trọng nhưng nhân dân vẫn cất giữ được di tượng và các đồ tế khí để sau này khôi phục lại, tháng 12 năm 1998, Đền Quả Sơn được Công nhận di tích lịch sử cấp Quốc gia. Trong những năm gần đây, cùng với sự quan tâm đầu tư của cấp trên, huyên Đô Lương đã tập trung đầu tư tu bổ nâng cấp các hạng mục để làm nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh của nhân dân gần xa, đồng thời là nơi giáo dục truyền thống đấu tranh chống giặc ngoại xâm, xây dựng đất nước của các thế hệ cha ông. Đây cũng là điểm văn hóa du lịch cho nhân dân và du khách thập phương vào những dịp đầu xuân.

Trong những năm qua, các cấp, các ngành, Nhân dân và du khách đã đầu tư, tôn tạo đền và làm tốt công tác bảo tồn, gìn giữ những nét đẹp truyền thống văn hóa đã được lưu giữ ngàn năm nay.

Lễ lộn quân biểu dương lực lượng theo trận đồ bát quái.

Tiếp đó là phần lễ rước ngược sông Lam lên tạ ơn chùa Bà Bụt được mở đầu bằng là màn Lộn quân biểu dương lực lượng theo trận đồ bát quái. Ban Tổ chức và hàng ngàn du khách đã rước di tượng Uy Minh Vương Lý Nhật Quang, Đông Kinh Vương, Dực Thánh Vương, các vật dụng, binh khí như tượng Ngựa bạch, ông Hạc, đồng tiền bằng 2 đường thủy bộ về tạ ơn tại chùa Bà Bụt xã Lam Sơn. Màn lộn quân với sự tham gia của hàng trăm người dân 3 xã Bồi Sơn. Lam Sơn, Ngọc Sơn nhằm thể hiện lại sức mạnh của các binh sỹ thời Lý, với các binh đao, giáo mác, Lý Nhật Quang đã chỉ huy đánh đuổi giặc Chiêm Thành, mở mang bờ cõi, bảo vệ vùng phên dậu Nghệ An, gây dựng nên một vùng Hoan Châu phồn thịnh và phát triển.


Tương truyền, trong thời gian nhậm chức Tri Châu Nghệ An và những lần chỉ huy đánh giặc và xây dựng đất nước, Uy Minh Vương Lý Nhật Quang đều đã được Phật Bà Quan Âm giúp đỡ nên trước và sau mỗi lần đánh trận ông đều cùng các tướng lĩnh đến cầu nguyện và tạ ơn. Hằng năm, nhân dân đều có phần rước di tượng và tạ ơn tại chùa Bà Bụt.

 Hàng ngàn du khách tham dự lễ hội Đền Quả Sơn vào sáng ngày 20 tháng giêng AL
 Lễ rước thủy lên tạ ơn chùa Bà Bụt.

Mặc dù thời tiết rất lạnh nhưng vẫn có rất đông cán bộ nhân dân và du khách về tham dự lễ hội, trong phần rước, quảng đường từ Đền Quả Sơn đến Chùa bà Bụt và dọc hai bên bờ sông Lam có hàng ngàn du khách đến dự, điều này đã thể hiện sự tôn kính và lòng biết ơn của nhân dân đối với Uy Minh Vương Lý Nhật Quang và các thần linh thời nhà Lý cách đây hơn 1 ngàn năm. 

 Ngài Uy Minh vương – Lý Nhật Quang duyệt quân thủy trên sông Lam

Lễ rước các di tượng và binh khí về Chùa Bà Bụt bên bờ sông Lam thuộc xã Lam Sơn. Các di Tượng và binh khí được đặt tại trước cửa chùa, các đ/c lãnh đạo tỉnh và huyện đã vào dâng hương, dâng hoa. Chùa bà Bụt hay còn gọi là Tiên Tích Tự được xây dựng vào thời nhà Lý, phát triển vào thời Trần và Lê, được tu sửa nhiều lần dưới triều nhà Nguyễn. Theo truyền thuyết, sự linh ứng của Bà Bụt, tức Quan Âm Phật Bà đã phù giúp Uy Minh Vương Lý nhật Quang trong quá trình nhậm chức ở Nghệ An, cũng chính Bà Bụt đã linh ứng chỉ cho Uy Ming Vương đất quy hóa và hiển thánh là dưới chân núi Quả, vị trí Đền Quả Sơn ngày nay.

 Các đ/c lãnh đạo dâng hương tại chùa Bà Bụt.

Lễ rước về Chùa Bà Bụt để tạ ơn hàng năm đã được nhân dân huỵện Đô Lương tổ chức một cách trọng thể và trang nghiêm theo phong tục từ ngàn năm để lại.

Đông đảo Nhân dân và du khách về dâng hương tại chùa Bà Bụt.

Buổi chiều là phần rước các di tượng, các vật linh thiêng, đồ tế khí từ chùa Bà Bụt về lại Đền Quả Sơn để làm Yên Vị.

Với sự chuẩn bị chu đáo, sự tham gia đông đảo của cán bộ và nhân dân huyện Đô Lương và các huyện thị xã trong tỉnh, du khách thập phương, lễ hội Đền Quả Sơn năm 2014 đã thành công trên mọi phương diện, để lại nhiều ấn tượng tốt đẹp trong lòng nhân dân và du khách thập phương, thể hiện được sự kính trọng, biết ơn công lao to lớn của Uy Minh Vương Lý Nhật Quang và các vị thần linh nhà Lý đối với nhân dân Nghệ An, Hà Tĩnh, góp phần tô thắm truyền thống tốt đẹp, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, là điểm đến du lịch văn hóa tâm linh của nhân dân ta.

Đài Đô Lương