Truông Bồn, một không gian văn hóa, một cõi thiêng đặc biệt của Nghệ An

Truông Bồn thuộc xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương, có chiều dài 5km nằm trên tuyến đường 15 A hay còn gọi là đường 30. Trong kháng chiến chống Mỹ, Truông Bồn có vị trí đặc biệt quan trọng là đầu mối giao thông trên địa bàn để chi viện cho chiến trường miền Nam.

Tại đây, nhiều năm liền, không quân Mỹ đã tập trung đánh phá liên tục với cường độ cao. Năm 1968 là năm khốc liệt nhất, địch thực hiện ném bom hạn chế, tập trung sức mạnh không quân, hải quân đánh phá ác liệt 4 tỉnh thuộc khu IV ( cũ). Phát hiện ra Truông Bồn là yết hầu của tuyến vận tải Bắc – Nam, bởi vì tại thời điểm đó phà qua sông Lam đã bị máy bay địch chia cắt, cầu cám bị đánh sập, tuyến đường vận tải huyết mạch bộ đội, vũ khí, khí tài, lương thực, thực phẩm vào chi viện cho chiến trường miền Nam bị ách tắc, chỉ còn duy nhất tuyến đường 15 A thông suốt vì vậy, đế quốc Mỹ quyết tâm phá hủy tuyến đường này nhằm ngăn chặn việc chi viện cho chiến trường miền Nam ruột thịt, không quân Mỹ đã đánh phá có tính chất hủy diệt cả khu vực này,  ngày cao điểm đánh phá lên tới 131 lần. Suốt ngày đêm Truông Bồn không lúc nào ngớt tiếng bom đạn. Trong tổng số 18.936 quả bom các loại, tên lửa và rốc két kẻ thù trút xuống khu vực này thì phần lớn chúng ném vào trọng điểm  Truông Bồn, biến nơi đây thành một bãi trắng hoang tàn, hàng ngàn héc ta rừng bị tiêu hủy, 211 làng dọc tuyến đường 15 A bị tàn phá. Tại đây, hơn 1.240 cán bộ, chiến sỹ bộ đội, dân quân tự vệ, TNXP, công nhân ngành Giao thông hy sinh, trong đó  có 372 chiến sỹ TNXP; xã Mỹ Sơn và Nhân Sơn, huyện Đô Lương có trên 100 người chết và bị thương.

Không nao núng trước bom đạn của kẻ thù, các lực lượng quân đội, TNXP, công nhân trong sự đùm bọc che chở của nhân dân đã kiên cường bám trụ và chiến đấu, giữ vững tuyến đường huyết mạch chi viện cho chiến trường. Trong lửa đạn, tại Truông Bồn, rất nhiều chiến sỹ đã hy oanh liệt để làm nên huyền thoại Truông Bồn. Các chiến sỹ TNXP Truông Bồn đã mặc trên mình những bộ quần áo làm trắng cọc tiêu thức trắng suốt đêm để cho các chuyến xe qua vào xe qua, mỗi trận bom vừa trút xuống, các chiến sỹ lại xuống lên san lấp hố bom, giữ vững mạch máu giao thông thông suốt. Tiêu biểu là sự hy sinh của 13 chiến sỹ TNXP Đại đội 317 – N 65 – Tổng đội TNXP chống Mỹ cứu nước vào hồi 4 giờ sáng ngày 31/10/1968, trước khi Mỹ ngưng ném bom trên toàn miền Bắc. Các anh chị đã ngã xuống trước bình minh. Sự hy sinh của các anh chị đã góp phần đem lại ánh sáng của Độc lập – Tự do, cho sự toàn thắng của  cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước khốc liệt và vinh quang của dân tộc.

Danh sách 13 liệt sỹ TNXP hy sinh tại Truông Bồn xã Mỹ Sơn, huyện Đô Lương

Liệt sỹ: Trần Thị Doãn
Ngày sinh: 20/6/1948
Quê quán: Xóm 15, Sơn Thành, Yên Thành
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Hà Thị Đang
Ngày sinh: 25/10/1948
Quê quán: Thị tứ, xã Hồng Thành, Yên Thành
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Hoàng Thị Nhung
Ngày sinh: 18/11/1948
Quê quán: Xóm Tây Phúc, Lăng Thành, Yên Thành
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Nguyễn Thị Tâm
Ngày sinh: 1948
Quê quán: Xóm 6, Hợp Thành, Yên Thành
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Phan Thị Dung
Ngày sinh: 1948
Quê quán: Xóm 2, Hợp Thành, Yên Thành
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Nguyễn Thị Phúc
Ngày sinh: 12/9/1947
Quê quán: Xóm 6, Phúc Thành, Thành, Yên Thành
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Vũ Thị Liên
Ngày sinh: 11/10/1948
Quê quán: Xóm 4, Tăng Thành, Thành, Yên Thành
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Đoàn Thị Bốn
Ngày sinh: 15/1/1947
Quê quán: Khánh Thành, Thành, Yên Thành
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Trần Văn Hạp
Ngày sinh: 1947
Quê quán: Tường Lai, Vĩnh Thành, Yên Thành
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Nguyễn Thị Văn
Ngày sinh: 1950
Quê quán: Thượng Sơn,
Đô Lương
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Nguyễn Thị Hoài
Ngày sinh: 17/7/1951
Quê quán: Hưng Yên,
Hưng Nguyên
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Đinh Thị Vinh
Ngày sinh: 12/6/1950
Quê quán: Quỳnh Ngọc,
Quỳnh Lưu
Hy sinh: 31/10/1968
Liệt Sỹ: Cao Ngọc Hòa
Ngày sinh: 1948
Quê quán: Diễn Lộc, Diễn Châu
Hy sinh: 31/10/1968

Tập thể các liệt sỹ TNXP Truông Bồn đã được Đảng và Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Tấm gương yêu nước, dũng cảm, kiên cường và hy sinh của các anh chị đã, đang và mãi mãi là bài học làm người sinh động nhất, sâu sắc nhất đối với các thế hôm nay và mai sau. Truông Bồn đã trở thành một địa danh nổi tiếng trong cả nước bởi lịch sử hào hùng của nó được viết bằng xương máu của các anh hùng liệt sỹ, của rất nhiều đồng bào, chiến sỹ. Truông Bồn là chứng tích sự đối lập của cái Ác và cái Thiện, cái Bạo tàn và cái Nhân nghĩa, của chính nghĩa và phi nghĩa. Truông Bồn là một cõi thiêng thức tỉnh tinh thần yêu nước, tình đồng bào, đồng chí. Truông Bồn là một tượng đài văn hóa được xây đắp, kết tinh bởi lòng yêu nước, sự tri ân sâu sắc và những giá trị nhân văn sâu thẳm nhất của người xứ Nghệ và cộng đồng dân tộc Việt Nam.

Các em học sinh xã Mỹ Sơn thắp nến tri ân các liệt sỹ tại Truông Bồn


Trong nhiều năm qua, Đảng bộ và nhân dân tỉnh Nghệ An được sự hỗ trợ của của Trung ương  và các cơ quan, đồng bào đồng chí trong cả nước, đặc biệt là Bộ Giao thông Vận tải, Trung ương đoàn, Đài Truyền hình Trung ương, Ngân hàng Công thương Việt Nam, Ngân hàng Đầu tư Phát triển Việt Nam, báo Tiền Phong đã tiến hành tôn tạo Truông Bồn trở thành di tích lịch sử – văn hóa cơ sở tôn trọng lịch sử, tái tạo lại không gian của chiến địa năm xưa và xây dựng các công trình tưởng niệm về cuộc chiến, về đồng bào, đồng chí đã hy sinh trên mảnh đất này.

Ý nghĩa văn hóa và tính thiêng của mỗi di tích, mỗi công trình tưởng niệm không phải có được từ sắt đá mà là kết tinh từ lịch sử và các gía trị nhân văn, giá trị nghệ thuật, đó là sự hy sinh xương máu của hàng vạn chiến sỹ cho sự trường tồn của dân tộc hôm nay. Sự tỏa sáng của Truông Bồn hôm nay và ngày mai là chủ nghĩa anh hùng cách mạng của một dân tộc anh hùng chiến đấu vì chính nghĩa. Cái thiêng của Truông Bồn là từ sự tự giác ngộ về lẽ sống và sự hi sinh vì nước, vì dân của đồng bào, đồng chí Truông Bồn năm xưa chứ không phải có từ chiều cao, chiều rộng, kích thước các công trình. Vì lẽ đó mà Truông Bồn đã trở thành một cõi thiêng của Nghệ An. Và trong tương lai, trách nhiệm của chúng ta là làm tỏa sáng các gía trị lịch sử – văn hóa, bồi đắp vào đó các giá trị nghệ thuật để Truông Bồn sẽ thăng  hoa, trở thành một không gian văn hóa vừa thiêng liêng vừa gần gũi với nhân gian, hướng mọi người đến lý tưởng, lẽ sống cao cả, tốt đẹp và thiện nghĩa.

Ông Nguyễn Sinh Hùng – CT Quốc hội và nguyên tổng Bí thư Lê Khả Phiêu về thắp hương tại Truông Bồn


Tri ân các anh hùng, chiến sỹ, liệt sỹ Truông Bồn, trước hết chúng ta phải thực hiện tốt các chính sách của Đảng và Nhà nước đối với các anh, các chị và gia đình; Phải dành nhiều sự quan tâm chân thành nhất, chăm lo cuộc sống và thực hiện tốt nhất chính sách đối với gia đình thương binh liệt sỹ. Và sau đó là tôn vinh công lao, sự hy sinh đóng góp to lớn của các anh chị, phát huy tinh thần và những phẩm chất tốt đẹp, cao cả của các anh các chị vào cuộc sống hôm nay của đồng bào, đồng chí tỉnh nhà.

Với tinh thần đó, chúng tôi tin tưởng các giá trị lịch sử – văn hóa mà đồng chí, đồng bào đã dựng đắp nên ở Truông Bồn sẽ là di tích mãi mãi trường tồn, tỏa sáng. Truông bồn sẽ là một cõi thiêng, một không gian văn hóa đặc biệt tiêu biểu của Nghệ An. Và, Cõi Thiêng Truông Bồn sẽ cuốn hút mọi người về với nơi đây để được hiểu thêm về sự hy sinh lớn lao của thế hệ cha anh, về tình yêu nước, về tình người, tình đồng đội, để sống tốt hơn, có ích hơn với nhân dân, với nước, phấn đấu vì một Việt Nam hùng cường và giàu mạnh.

Đài Đô Lương