{"id":28144,"date":"2017-11-17T04:21:31","date_gmt":"2017-11-17T04:21:31","guid":{"rendered":"https:\/\/doluong.gov.vn\/?p=28144"},"modified":"2017-11-17T04:21:31","modified_gmt":"2017-11-17T04:21:31","slug":"5-vung-dat-hoc-noi-danh-cua-nghe-an","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/doluong.gov.vn\/?p=28144","title":{"rendered":"5 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t h\u1ecdc n\u1ed5i danh c\u1ee7a Ngh\u1ec7 An"},"content":{"rendered":"<p style=\"text-align: justify;\"><strong>(Baonghean.vn) &#8211;\u00a0<\/strong><strong>Ngh\u1ec7 An l\u00e0 mi\u1ec1n \u0111\u1ecba linh nh\u00e2n ki\u1ec7t, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng khoa b\u1ea3ng, t\u1eeb truy\u1ec1n th\u1ed1ng hi\u1ebfu h\u1ecdc \u0111\u00e3 s\u1ea3n sinh ra nhi\u1ec1u &#8216;anh t\u00e0i ph\u00e1t t\u00fa&#8217; n\u1ee9c ti\u1ebfng thi\u00ean h\u1ea1.<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Thanh Ch\u01b0\u01a1ng &#8211; nhi\u1ec1u d\u00f2ng h\u1ecd n\u1ed5i danh s\u1ef1 h\u1ecdc<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 khoa c\u1eed th\u1eddi phong ki\u1ebfn c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, Ngh\u1ec7 An c\u00f3 150 v\u1ecb \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1i khoa, ri\u00eang huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng chi\u1ebfm t\u1edbi 25 v\u1ecb. Trong \u0111\u00f3, c\u00f3 3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u1ef9 l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ti\u1ebfn T\u00e0i (\u0111\u0103ng khoa n\u0103m 1664), Ph\u1ea1m Kinh V\u1ef9 (1724) v\u00e0 Nguy\u1ec5n L\u00e2m Th\u00e1i (1739).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, d\u01b0\u1edbi th\u1eddi L\u00ea Trung H\u01b0ng (1533 &#8211; 1789), c\u00f3 hai cha con l\u00e0 Nguy\u1ec5n Ph\u00f9ng Th\u1eddi v\u00e0 Nguy\u1ec5n B\u00e1 Qu\u00fdnh \u1edf x\u00e3 Hoa L\u00e2m, t\u1ed5ng Xu\u00e2n L\u00e2m, huy\u1ec7n Nam \u0110\u01b0\u1eddng (nay l\u00e0 x\u00e3 Ng\u1ecdc S\u01a1n, huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng) \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1i khoa.<\/p>\n<table class=\"image center\" width=\"500\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img src=\"http:\/\/www.baonghean.vn\/dataimages\/201702\/original\/images1816153_1.jpg\" alt=\"\u0110\u00ecnh V\u00f5 Li\u1ec7t (x\u00e3 V\u00f5 Li\u1ec7t, Thanh Ch\u01b0\u01a1ng) - n\u01a1i th\u1edd Th\u00e0nh ho\u00e0ng Phan \u0110\u00e0 - m\u1ed9t v\u1ecb t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a L\u00ea L\u1ee3i  c\u00f3 2 d\u00e3y nh\u00e0 bia v\u1edbi 6 t\u1ea5m bia \u0111\u00e1 ghi l\u1ea1i t\u00ean tu\u1ed5i, qu\u00ea qu\u00e1n c\u1ee7a 455 v\u1ecb khoa b\u1ea3ng, \u0111\u1ed7 t\u1eeb T\u00fa t\u00e0i \u0111\u1ebfn C\u1eed nh\u00e2n v\u00e0 Ti\u1ebfn s\u1ef9 c\u1ee7a T\u1ed5ng V\u00f5 Li\u1ec7t t\u1eeb tri\u1ec1u H\u1eadu L\u00ea \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n.. \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 \u201cV\u0103n Mi\u1ebfu\u201d c\u1ee7a Thanh Ch\u01b0\u01a1ng \u1ea2nh t\u01b0 li\u1ec7u\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"image_desc\">\u0110\u00ecnh V\u00f5 Li\u1ec7t (x\u00e3 V\u00f5 Li\u1ec7t, Thanh Ch\u01b0\u01a1ng) tr\u1edf th\u00e0nh \u0111\u1ecba ch\u1ec9 \u0111\u1ecf gi\u00e1o d\u1ee5c truy\u1ec1n th\u1ed1ng hi\u1ebfu h\u1ecdc, y\u00eau n\u01b0\u1edbc cho c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7. \u1ea2nh t\u01b0 li\u1ec7u<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ea3nh \u0111\u1ea5t gian kh\u00f3 \u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i sinh c\u01a1 l\u1eadp nghi\u1ec7p v\u00e0 c\u01b0 tr\u00fa c\u1ee7a nh\u1eefng d\u00f2ng h\u1ecd n\u1ed5i danh, c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi kh\u1ed5 h\u1ecdc th\u00e0nh t\u00e0i, \u0111\u1ec3 l\u1ea1i danh th\u01a1m cho qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng, x\u1ee9 s\u1edf nh\u01b0 h\u1ecd Nguy\u1ec5n T\u00e0i \u1edf Th\u01b0\u1ee3ng Th\u1ecd (Thanh V\u0103n), h\u1ecd Tr\u1ea7n S\u1ef9 \u1edf x\u1ee9 Phu\u1ed1ng (Thanh Giang), h\u1ecd Nguy\u1ec5n S\u1ef9, Nguy\u1ec5n Duy \u1edf K\u1ebb Tr\u1eb1m (Thanh L\u01b0\u01a1ng), h\u1ecd T\u00f4n \u1edf V\u00f5 Li\u1ec7t&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00ecnh V\u00f5 Li\u1ec7t (x\u00e3 V\u00f5 Li\u1ec7t, Thanh Ch\u01b0\u01a1ng) &#8211; n\u01a1i th\u1edd Th\u00e0nh ho\u00e0ng Phan \u0110\u00e0, v\u1ecb t\u01b0\u1edbng c\u1ee7a L\u00ea L\u1ee3i, c\u00f3 2 d\u00e3y nh\u00e0 bia v\u1edbi 6 t\u1ea5m bia \u0111\u00e1 ghi l\u1ea1i t\u00ean tu\u1ed5i, qu\u00ea qu\u00e1n c\u1ee7a 455 v\u1ecb khoa b\u1ea3ng, \u0111\u1ed7 t\u1eeb t\u00fa t\u00e0i, c\u1eed nh\u00e2n \u0111\u1ebfn ti\u1ebfn s\u1ef9 c\u1ee7a T\u1ed5ng V\u00f5 Li\u1ec7t t\u1eeb tri\u1ec1u H\u1eadu L\u00ea \u0111\u1ebfn tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n&#8230; \u0110\u00ecnh V\u00f5 Li\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c xem l\u00e0 \u201cV\u0103n Mi\u1ebfu\u201d c\u1ee7a huy\u1ec7n Thanh Ch\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u1ede x\u00e3 Thanh H\u01b0\u01a1ng, l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t ng\u1ecdn n\u00fai gi\u1ed1ng\u00a0 h\u00ecnh chi\u1ebfc b\u00fat \u0111ang vi\u1ebft v\u00e0o trang s\u00e1ch l\u00e0 b\u1ea7u tr\u1eddi. Ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n g\u1ecdi l\u00e0 n\u00fai Th\u00e1p B\u00fat nh\u1eb1m g\u1eedi g\u1eafm kh\u00e1t v\u1ecdng v\u1ec1 s\u1ef1 th\u00e0nh c\u00f4ng tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng khoa c\u1eed, mong mu\u1ed1n con em m\u00ecnh th\u00e0nh \u0111\u1ea1t trong h\u1ecdc h\u00e0nh, l\u01b0u l\u1ea1i ti\u1ebfng th\u01a1m cho h\u1eadu th\u1ebf.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Y\u00ean Th\u00e0nh &#8211; v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng khoa b\u1ea3ng \u0111\u1ee9ng \u0111\u1ea7u m\u1ed9t ph\u1ee7<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00f4ng d\u00e2n huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u00e0nh kh\u00f4ng ch\u1ec9 t\u1eebng thu\u1ea7n h\u00f3a, gi\u1eef g\u00ecn nh\u1eefng gi\u1ed1ng l\u00faa qu\u00fd nh\u01b0 l\u00faa ch\u0103m, l\u00faa h\u1ebbo, m\u00e0 c\u00f2n l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi chu\u1ed9ng \u0111\u1ea1o h\u1ecdc, n\u00eau cao truy\u1ec1n th\u1ed1ng kh\u1ed5 h\u1ecdc, hi\u1ebfu h\u1ecdc v\u00e0 h\u1ecdc gi\u1ecfi.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thu\u1edf H\u00e1n h\u1ecdc c\u00f2n th\u1ecbnh \u0111\u1ea1t, l\u00e0ng x\u00e3 n\u00e0o c\u0169ng gi\u00e0nh m\u1ed9t ph\u1ea7n ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t l\u00e0m h\u1ecdc \u0111i\u1ec1n, nhi\u1ec1u l\u00e0ng x\u00e2y d\u1ef1ng v\u0103n mi\u1ebfu, th\u00e0nh l\u1eadp h\u1ed9i t\u01b0 v\u0103n, h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng m\u00f4n \u0111\u1ec3 t\u00f4n vinh \u0111\u1ea1o h\u1ecdc. D\u00f9 gi\u00e0u hay ngh\u00e8o, nh\u00e0 n\u00e0o c\u0169ng c\u1ed1 g\u1eafng nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng cho con ch\u00e1u \u201ch\u1ecdc d\u0103m ba ch\u1eef \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<table class=\"image center\" width=\"500\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img src=\"http:\/\/www.baonghean.vn\/dataimages\/201501\/original\/images1115371_Bia_d_n_t_ch_c_a_qu_n_th__DT_LSVHQG___n_th__tr_ng_nguy_n_H__T_ng_Th_c.jpg\" alt=\"Bia d\u1eabn t\u00edch c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ec3 Di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed v\u0103n h\u00f3a qu\u1ed1c gia  \u0110\u1ec1n th\u1edd tr\u1ea1ng nguy\u00ean H\u1ed3 T\u00f4ng Th\u1ed1c.\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"image_desc\">Bia d\u1eabn t\u00edch c\u1ee7a qu\u1ea7n th\u1ec3 Di t\u00edch l\u1ecbch s\u1eed &#8211; v\u0103n h\u00f3a qu\u1ed1c gia \u0110\u1ec1n th\u1edd tr\u1ea1ng nguy\u00ean H\u1ed3 T\u00f4ng Th\u1ed1c. \u1ea2nh t\u01b0 li\u1ec7u<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ng\u01b0\u1eddi m\u1edf \u0111\u1ea7u cho truy\u1ec1n th\u1ed1ng khoa b\u1ea3ng huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u00e0nh v\u00e0 c\u1ea3 x\u1ee9 Ngh\u1ec7 l\u00e0 Tr\u1ea1ng nguy\u00ean B\u1ea1ch Li\u00eau. \u00d4ng qu\u00ea g\u1ed1c \u1edf l\u00e0ng Tr\u00fac H\u1ea1, x\u00e3 Thanh \u0110\u00e0 (nay l\u00e0 x\u00e3 M\u00e3 Th\u00e0nh). B\u1ea1ch Li\u00eau \u0111\u1ed7 Tr\u1ea1ng nguy\u00ean khoa thi B\u00ednh D\u1ea7n, n\u0103m Thi\u1ec7u Long th\u1ee9 ch\u00edn (1266) \u0111\u1eddi vua Tr\u1ea7n Th\u00e1nh T\u00f4ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">T\u1eeb \u0111\u00f3 v\u1ec1 sau, theo c\u00e1c t\u00e0i li\u1ec7u \u0111\u0103ng khoa l\u1ee5c, th\u00ec huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u00e0nh c\u00f3 22 v\u1ecb \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1i khoa, trong \u0111\u00f3 c\u00f3 4 v\u1ecb tr\u1ea1ng nguy\u00ean (c\u1ea3 Ngh\u1ec7 An c\u00f3 6 v\u1ecb tr\u1ea1ng nguy\u00ean), 3 v\u1ecb th\u00e1m hoa, 3 v\u1ecb ho\u00e0ng gi\u00e1p, 7 v\u1ecb ti\u1ebfn s\u0129, 4 v\u1ecb ph\u00f3 b\u1ea3ng. T\u1ed5ng Qu\u1ef3 Tr\u1ea1ch c\u00f3 4 v\u1ecb tr\u1ea1ng nguy\u00ean, 2 ho\u00e0ng gi\u00e1p, 4 ti\u1ebfn s\u0129, 20 c\u1eed nh\u00e2n, 192 t\u00fa t\u00e0i. L\u00e0ng Tam Th\u1ecd (nay thu\u1ed9c x\u00e3 Th\u1ecd Th\u00e0nh) c\u00f3 3 tr\u1ea1ng nguy\u00ean, 1 ti\u1ebfn s\u0129, 1 c\u1eed nh\u00e2n, h\u00e0ng ch\u1ee5c hi\u1ec7u sinh, t\u00fa t\u00e0i. \u1ede Tr\u00e0ng Th\u00e0nh c\u00f3 2 th\u00e1m hoa, 1 ho\u00e0nh t\u1eeb (ti\u1ebfn s\u0129), 21 c\u1eed nh\u00e2n, 81 t\u00fa t\u00e0i\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Truy\u1ec1n th\u1ed1ng hi\u1ebfu h\u1ecdc, kh\u1ed5 h\u1ecdc v\u00e0 h\u1ecdc gi\u1ecfi c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c nu\u00f4i d\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 ph\u00e1t huy su\u1ed1t chi\u1ec1u d\u00e0i l\u1ecbch s\u1eed, n\u1ed1i ti\u1ebfp cho \u0111\u1ebfn th\u1eddi k\u1ef3 t\u00e2n h\u1ecdc, h\u1ecdc ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef v\u00e0 ch\u1eef Ph\u00e1p, \u0111\u00e3 s\u1ea3n sinh ra m\u1ed9t l\u1edbp tri th\u1ee9c t\u00e2n h\u1ecdc, k\u1ecbp ti\u1ebfp thu nh\u1eefng \u201cT\u00e2n th\u01b0\u201d c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00e0 ch\u00ed s\u0129 Phan B\u1ed9i Ch\u00e2u, Phan Chu Trinh v\u00e0 nh\u1eefng t\u00e0i li\u1ec7u s\u00e1ch b\u00e1o c\u1ee7a Nguy\u1ec5n \u00c1i Qu\u1ed1c t\u1eeb n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i chuy\u1ec3n v\u1ec1, \u0111\u00e3 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng h\u1ea1t gi\u1ed1ng \u0111\u1ecf, g\u00f3p ph\u1ea7n truy\u1ec1n b\u00e1 \u201c\u0110\u01b0\u1eddng c\u00e1ch m\u1ec7nh\u201d v\u00e0o phong tr\u00e0o y\u00eau n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n huy\u1ec7n Y\u00ean Th\u00e0nh nh\u1eefng n\u0103m 1925 &#8211; 1930.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">M\u1ed9t trong nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi gieo h\u1ea1t gi\u1ed1ng \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0\u00a0Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u &#8211; nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u00e1ch m\u1ea1ng n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a\u00a0\u0110\u1ea3ng C\u1ed9ng s\u1ea3n Vi\u1ec7t Nam.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Thu\u1edf nh\u1ecf, Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u c\u00f3 ti\u1ebfng h\u1ecdc gi\u1ecfi, th\u00f4ng minh, khi m\u1edbi 16 tu\u1ed5i, \u00f4ng \u0111\u00e3 tham d\u1ef1 k\u1ef3 thi H\u01b0\u01a1ng, d\u00f9 ph\u1ea3i khai t\u0103ng th\u00eam 2 tu\u1ed5i \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i thi (1918). Tuy nhi\u00ean, do Nho h\u1ecdc kh\u00f4ng c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ecdng, \u00f4ng h\u1ecdc th\u00eam ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef v\u00e0 ch\u1eef Ph\u00e1p t\u1ea1i Tr\u01b0\u1eddng ti\u1ec3u h\u1ecdc Ph\u00e1p &#8211; Vi\u1ec7t \u1edf Vinh v\u00e0 Tr\u01b0\u1eddng Qu\u1ed1c h\u1ecdc Hu\u1ebf. \u1ea2nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a Phan \u0110\u0103ng L\u01b0u v\u1edbi phong tr\u00e0o c\u00e1ch m\u1ea1ng qu\u00ea h\u01b0\u01a1ng r\u1ea5t l\u1edbn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>\u0110\u00f4 L\u01b0\u01a1ng &#8211; \u0110\u1ea5t th\u1ee7 khoa<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng t\u00ean \u0111\u1ea5t, t\u00ean l\u00e0ng B\u1ea1ch Ng\u1ecdc, V\u0103n Khu\u00ea, V\u0103n L\u00e2m, V\u0103n Tr\u00e0ng, R\u00fa B\u00fat, H\u00f2n Nghi\u00ean, H\u00f2n M\u1ef1c&#8230; t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00e2n d\u00e2n h\u00ecnh t\u01b0\u1ee3ng ho\u00e1 th\u1ec3 hi\u1ec7n s\u1ef1 kh\u00e1t v\u1ecdng v\u01b0\u01a1n l\u00ean tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng h\u1ecdc h\u00e0nh, \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t khoa b\u1ea3ng. Tri\u1ebft l\u00fd &#8220;h\u1ecdc \u0111\u1ec3 bi\u1ebft, bi\u1ebft \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi&#8221; \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1eaft l\u1ecdc, ch\u01b0ng c\u1ea5t qua bao th\u1ebf h\u1ec7, tr\u1edf th\u00e0nh truy\u1ec1n th\u1ed1ng hi\u1ebfu h\u1ecdc v\u00e0 t\u00f4n tr\u1ecdng nh\u00e2n t\u00e0i c\u1ee7a nh\u00e2n d\u00e2n \u0110\u00f4 L\u01b0\u01a1ng ng\u00e0y nay.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">S\u00e1ch Khoa b\u1ea3ng Ngh\u1ec7 An (1075 &#8211; 1919) c\u00f3 n\u00f3i \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi \u1edf l\u00e0ng Nh\u00e2n H\u1eadu, x\u00e3 Nam S\u01a1n, huy\u1ec7n \u0110\u00f4 L\u01b0\u01a1ng. \u00d4ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Qu\u00fd, t\u1ef1 Ph\u00fac Tr\u1ea1ch, sinh n\u0103m Ch\u00ednh Ho\u00e0 th\u1ee9 26 (1705), con c\u1ee5 Sinh \u0111\u1ed3 Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng C\u1ef1 n\u1ed5i ti\u1ebfng hay ch\u1eef trong l\u00e0ng Nho h\u1ecdc m\u1ed9t th\u1eddi. N\u0103m 25 tu\u1ed5i, Nguy\u1ec5n \u0110\u0103ng Qu\u00fd thi \u0111\u1eadu h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng v\u00e0 li\u00ean t\u1ee5c 5 khoa \u0111\u1ec1u \u0111\u1eadu thi H\u1ed9i. N\u0103m 40 tu\u1ed5i, \u00f4ng d\u1ef1 thi H\u1ed9i \u0111\u1eadu tam tr\u01b0\u1eddng (nh\u01b0 ph\u00f3 b\u1ea3ng tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n) v\u00e0 khoa Ng\u1ef1\u00a0 &#8211; \u00e2n khoa do vua ra \u0111\u1ec1 thi (nh\u01b0 khoa ti\u1ebfn s\u0129).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u00f4 L\u01b0\u01a1ng c\u0169ng ch\u01b0a c\u00f3 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u1ecdc gi\u1ecfi, \u0111\u1ed7 cao, t\u00e0i v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1ecdi l\u00e0 \u201cT\u1ee9 l\u00e2n\u201d, \u201cT\u1ee9 h\u1ed5\u201d nh\u01b0 con ch\u00e1u h\u1ecd H\u1ed3 hay \u1edf Nam \u0110\u00e0n th\u1eddi \u1ea5y.\u00a0Nh\u01b0ng c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi, nhi\u1ec1u gia \u0111\u00ecnh d\u00f9 kh\u00f3 kh\u0103n \u0111\u1ebfn m\u1ea5y c\u0169ng cho con em \u0111i h\u1ecdc v\u1edbi tri\u1ebft l\u00fd gi\u1ea3n \u0111\u01a1n m\u00e0 th\u1ea5m th\u00eda \u201ch\u1ecdc \u0111\u1ec3 bi\u1ebft, bi\u1ebft \u0111\u1ec3 l\u00e0m ng\u01b0\u1eddi\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1ea5m nhu\u1ea7n tri\u1ebft l\u00fd \u0111\u00f3, cho \u0111\u1ebfn nay c\u00f3 kh\u00e1 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi \u201cg\u1ed1c\u201d \u0110\u00f4 L\u01b0\u01a1ng v\u01b0\u1ee3t kh\u00f3 v\u01b0\u01a1n l\u00ean h\u1ecdc h\u00e0nh, \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t, tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc bi\u1ebft \u0111\u1ebfn. \u0110\u00f3 l\u00e0 GS.TS. Vi\u1ec7n s\u0129\u00a0Nguy\u1ec5n C\u1ea3nh To\u00e0n, Nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u v\u00e0 ph\u00ea b\u00ecnh m\u1ef9 thu\u1eadt\u00a0Th\u00e1i B\u00e1 V\u00e2n, GS. Ho\u00e0ng H\u1eefu Y\u00ean, GS.TS Nguy\u1ec5n S\u1ef9 M\u00e3o, GS.TS.\u00a0Th\u00e1i B\u00e1 C\u1ea7u, GS.TS.\u00a0Ho\u00e0ng V\u0103n Ho\u00e0n, PGS.TS\u00a0Nguy\u1ec5n B\u00e1 Ch\u1ea5t, PGS.TS. Nguy\u1ec5n B\u00e1 Minh, PGS.TS. L\u00ea Vi\u1ebft Ngh\u1ecb, GS.TS.NGND\u00a0Ho\u00e0ng Xu\u00e2n L\u01b0\u1ee3ng\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi \u0110\u00f4 L\u01b0\u01a1ng c\u00e0ng ph\u1ea5n kh\u1edfi, t\u1ef1 h\u00e0o h\u01a1n khi con em trong huy\u1ec7n, trong x\u00e3 h\u1ecdc h\u00e0nh, \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1t cao, khi\u1ebfn c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n cao h\u1ee9ng l\u00ean vi\u1ebft r\u1eb1ng \u201c\u0110\u00f4 L\u01b0\u01a1ng &#8211; \u0111\u1ea5t th\u1ee7 khoa!\u201d.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">N\u1ebfu nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc c\u00f3 Tr\u01b0\u01a1ng H\u1ed3ng Quang &#8211; gi\u1ea3i Nh\u1ea5t V\u0103n to\u00e0n qu\u1ed1c (1976)\u00a0 th\u00ec sau n\u00e0y Nguy\u1ec5n T\u1ea5t Ngh\u0129a &#8211; HCV V\u1eadt L\u00fd qu\u1ed1c t\u1ebf v\u00e0 Ch\u00e2u \u00c1 &#8211; Th\u00e1i B\u00ecnh D\u01b0\u01a1ng (2009), r\u1ed3i m\u1ed9t lo\u1ea1t h\u1ecdc sinh \u0111\u1ed7 th\u1ee7 khoa c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng \u0111\u1ea1i h\u1ecdc \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u201cg\u1ed1c\u201d \u0110\u00f4 L\u01b0\u01a1ng: Ho\u00e0ng Tu\u1ea5n Anh (2005), T\u0103ng V\u0103n B\u00ecnh (2011), Nguy\u1ec5n Duy H\u1ea3i (2012)\u2026<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Qu\u1ef3nh L\u01b0u &#8211; V\u00f9ng \u0111\u1ea5t tr\u1ecdng ch\u1eef<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Qu\u1ef3nh L\u01b0u n\u01a1i \u0111\u1ecba \u0111\u1ea7u c\u1ee7a x\u1ee9 Ngh\u1ec7 v\u1ed1n c\u00f3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng hi\u1ebfu h\u1ecdc bao \u0111\u1eddi nay,\u00a0trong \u0111\u00f3 ti\u00eau bi\u1ec3u cho s\u1ef1 h\u1ecdc c\u1ee7a Qu\u1ef3nh L\u01b0u l\u00e0 l\u00e0ng Qu\u1ef3nh \u0110\u00f4i. Theo thuy\u1ebft phong th\u1ee7y th\u00ec Qu\u1ef3nh \u0110\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea5t &#8221;\u0111\u1ecba linh nh\u00e2n ki\u1ec7t&#8221;. X\u1ebf \u0110\u00f4ng Nam l\u00e0 hai c\u1ed9t \u0111\u00e1 nh\u00f4 l\u00ean nh\u01b0 hai qu\u1ea3n b\u00fat v\u00e0 m\u1ed9t v\u0169ng \u0111\u00e1 gi\u1ed1ng c\u00e1i nghi\u00ean m\u1ef1c g\u1ecdi l\u00e0 H\u00f2n B\u00fat, H\u00f2n Nghi\u00ean.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">C\u00f3 ph\u1ea3i v\u1eady m\u00e0 d\u00e2n Qu\u1ef3nh \u0110\u00f4i c\u00f3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng hi\u1ebfu h\u1ecdc, h\u1ecdc gi\u1ecfi, \u0111\u1ed7 cao, l\u00e0m quan to? Th\u1eddi phong ki\u1ebfn &#8211; th\u1ef1c d\u00e2n, nhi\u1ec1u gia \u0111\u00ecnh ngh\u00e8o ph\u1ea3i \u0111i m\u00f2 cua, b\u1eaft \u1ed1c nh\u01b0ng v\u1eabn c\u1ed1 g\u1eafng cho con theo \u0111\u00f2i nghi\u00ean b\u00fat. &#8221;\u0102n m\u00e0y l\u1ea5y d\u0103m ba ch\u1eef th\u00e1nh hi\u1ec1n&#8221;, Qu\u1ef3nh \u0110\u00f4i x\u01b0a ch\u1ec9 c\u00f3 2 ngh\u1ec1: \u0111i h\u1ecdc v\u00e0 d\u1ec7t l\u1ee5a, l\u00e0m ngh\u1ec1 n\u00f4ng \u00edt v\u00ec \u00edt ru\u1ed9ng.<\/p>\n<table class=\"image center\" width=\"500\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img src=\"http:\/\/www.baonghean.vn\/dataimages\/201602\/original\/images1458067_2.jpg\" alt=\"Khai b\u00fat \u0111\u1ea7u Xu\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t n\u00e9t \u0111\u1eb9p v\u0103n h\u00f3a \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea5t h\u1ecdc X\u1ee9 Ngh\u1ec7 n\u00f3i chung v\u00e0 x\u00e3 Qu\u1ef3nh \u0110\u00f4i (huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u) n\u00f3i ri\u00eang. \u1ea2nh t\u01b0 li\u1ec7u\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"image_desc\">Khai b\u00fat \u0111\u1ea7u Xu\u00e2n l\u00e0 m\u1ed9t n\u00e9t \u0111\u1eb9p v\u0103n h\u00f3a \u1edf v\u00f9ng \u0111\u1ea5t h\u1ecdc X\u1ee9 Ngh\u1ec7 n\u00f3i chung v\u00e0 x\u00e3 Qu\u1ef3nh \u0110\u00f4i (huy\u1ec7n Qu\u1ef3nh L\u01b0u) n\u00f3i ri\u00eang. \u1ea2nh t\u01b0 li\u1ec7u<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1eddi \u1ea5y, Qu\u1ef3nh \u0110\u00f4i c\u00f3 531 sinh \u0111\u1ed3 (T\u00fa t\u00e0i), 203 h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng (C\u1eed nh\u00e2n) v\u1edbi 958 l\u01b0\u1ee3t ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 116 khoa thi h\u01b0\u01a1ng trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ebfn 13 gi\u1ea3i nguy\u00ean nh\u01b0: D\u01b0\u01a1ng C\u00e1t Ph\u1ee7, H\u1ed3 S\u0129 D\u01b0\u01a1ng, Nguy\u1ec5n D\u01b0\u01a1ng D\u1ef1c, Phan \u0110\u00ecnh Ph\u00e1t&#8230; \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1i khoa th\u00ec c\u00f3 4 ph\u00f3 b\u1ea3ng: H\u1ed3 B\u00e1 \u00d4n, Phan Duy Ph\u1ed5, Ho\u00e0ng M\u1eadu, L\u00ea Xu\u00e2n Mai. C\u00f3 6 ti\u1ebfn s\u0129: H\u1ed3 S\u0129 T\u00e2n, Phan H\u1eefu T\u00ednh, H\u1ed3 S\u0129 Tu\u1ea7n, V\u0103n \u0110\u1ee9c Giai, Nguy\u1ec5n S\u0129 Ph\u1ea9m, D\u01b0\u01a1ng Th\u00fac H\u1ea1p; 2 ho\u00e0ng gi\u00e1p: H\u1ed3 Phi T\u00edch, H\u1ed3 S\u0129 \u0110\u1ed1ng; m\u1ed9t th\u00e1m hoa: D\u01b0\u01a1ng C\u00e1t Ph\u1ee7; m\u1ed9t b\u1ea3ng nh\u00e3n: H\u1ed3 S\u0129 D\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c, ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed7 th\u1ee7 khoa tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Lu\u1eadt khoa \u0111\u1ea7u ti\u00ean \u1edf \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n D\u01b0\u01a1ng (sau n\u00e0y l\u00e0 Ch\u00e1nh nh\u1ea5t T\u00f2a th\u01b0\u1ee3ng th\u1ea9m B\u1eafc B\u1ed9 r\u1ed3i Ch\u00e1nh \u00e1n H\u00e0 N\u1ed9i). C\u0169ng trong th\u1eddi k\u1ef3 n\u00e0y, ng\u01b0\u1eddi duy nh\u1ea5t trong c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i th\u01b0\u1edfng c\u1ee7a B\u1ea3o \u0110\u1ea1i trong m\u1ed9t k\u1ef3 thi \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t (Concours g\u00e9n\u00e9ral) l\u00e0 \u00f4ng Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh L\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Sau C\u00e1ch m\u1ea1ng Th\u00e1ng 8\/1945, x\u00e3 Qu\u1ef3nh \u0110\u00f4i c\u00f3 nh\u1eefng ti\u1ebfn s\u0129 n\u1ed5i ti\u1ebfng nh\u01b0: Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n D\u0169ng, Phan Tam \u0110\u1ed3ng, Phan C\u1ef1 Ti\u1ebfn, H\u1ed3 \u0110\u1ee9c Vi\u1ec7t&#8230;; Ph\u00f3 gi\u00e1o s\u01b0: V\u0103n Nh\u01b0 C\u01b0\u01a1ng, H\u1ed3 S\u0129 Giao, Ho\u00e0ng V\u0103n L\u00e2n, D\u01b0\u01a1ng Nh\u01b0 Xuy\u00ean&#8230;; Gi\u00e1o s\u01b0: Phan C\u1ef1 Nh\u00e2n, Phan C\u1ef1 \u0110\u1ec7, Phan C\u1ef1 Ti\u1ebfn, 3 vi\u1ec7n s\u0129 qu\u1ed1c t\u1ebf: Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n D\u0169ng, Phan C\u1ef1 \u0110\u1ec7, Phan C\u1ef1 Ti\u1ebfn.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Ng\u01b0\u1eddi Qu\u1ef3nh \u0110\u00f4i tuy ngh\u00e8o nh\u01b0ng hi\u1ebfu h\u1ecdc. D\u00e2n gian c\u00f2n l\u01b0u truy\u1ec1n c\u00e2u chuy\u1ec7n c\u1ee7a \u00f4ng H\u1ed3 S\u0129 D\u01b0\u01a1ng, nh\u00e0 \u00f4ng c\u00f3 b\u1eefa \u0103n rau d\u01b0a, c\u00f3 nhi\u1ec1u b\u1eefa nh\u1ecbn nh\u01b0ng v\u1eabn b\u1ea5m ch\u00ed h\u1ecdc h\u00e0nh. \u00d4ng \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u khoa thi H\u01b0\u01a1ng (1651), \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u khoa \u0110\u00f4ng C\u00e1c (1659), tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t trong 2 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1ed7 l\u01b0\u1ee1ng qu\u1ed1c tr\u1ea1ng nguy\u00ean (ng\u01b0\u1eddi c\u00f2n l\u1ea1i l\u00e0 M\u1ea1c \u0110\u0129nh Chi).<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\"><strong>Di\u1ec5n Ch\u00e2u &#8211;\u00a0 \u0111\u1ea5t &#8220;ph\u1ee5 t\u1eed \u0111\u1ed3ng khoa&#8221;<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">Hi\u1ebfu h\u1ecdc, kh\u1ed5 h\u1ecdc, s\u00e1ng d\u1ea1, th\u00f4ng minh l\u00e0 nh\u1eefng \u0111\u1ee9c t\u00ednh t\u1ed1t \u0111\u1eb9p tr\u1edf th\u00e0nh truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n Di\u1ec5n Ch\u00e2u.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">D\u01b0\u1edbi th\u1eddi Nho h\u1ecdc, Di\u1ec5n Ch\u00e2u c\u00f3 34 v\u1ecb \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea1i khoa v\u00e0 h\u01a1n 400 v\u1ecb \u0111\u1ed7 trung khoa (h\u01b0\u01a1ng c\u1ed1ng &#8211; c\u1eed nh\u00e2n). C\u1ee5 Nguy\u1ec5n Xu\u00e2n \u00d4n, \u1edf Di\u1ec5n Th\u00e1i t\u1eeb m\u1ed9t h\u00e0n nho, hi\u1ebfu h\u1ecdc, tr\u1edf th\u00e0nh \u00f4ng Ngh\u00e8, m\u1ed9t nh\u00e0 th\u01a1, m\u1ed9t nh\u00e0 y\u00eau n\u01b0\u1edbc, th\u1ee7 l\u0129nh c\u1ee7a kh\u1edfi ngh\u0129a C\u1ea7n V\u01b0\u01a1ng \u1edf B\u1eafc Ngh\u1ec7 &#8211; T\u0129nh; c\u1ee5 Cao Xu\u00e2n D\u1ee5c l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c Th\u01b0\u1ee3ng th\u01b0 \u0110\u00f4ng c\u00e1c \u0110\u1ea1i h\u1ecdc s\u1ef9 \u1edf tri\u1ec1u Nguy\u1ec5n\u2026<\/p>\n<table class=\"image center\" width=\"500\" align=\"center\">\n<tbody>\n<tr>\n<td><img src=\"http:\/\/baonghean.vn\/dataimages\/201711\/original\/images2060440_C__l_o_th_nh_c_ch_m_ng_gi_i_thi_u_cho_c_c_em_h_c_sinh_trong_h_c_t_p_t_m_g__ng_kh__h_c_c_a_C__Ngh___n.gif\" alt=\"H\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u0111\u1ec1u ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng gia t\u1ed9c t\u1ed5 ch\u1ee9c 50 gi\u1edd h\u1ecdc ngo\u1ea1i kh\u00f3a cho 1500 h\u1ecdc sinh t\u1ea1i Nh\u00e0 th\u1edd \u0111\u1ec3 c\u00e1c em h\u1ecdc t\u1eadp t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng kh\u1ed5 h\u1ecdc c\u1ee7a C\u1ee5 Ngh\u00e8 \u00d4n.\" \/><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td class=\"image_desc\">H\u1eb1ng n\u0103m, c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ecdc \u0111\u1ec1u ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi h\u1ed9i \u0111\u1ed3ng gia t\u1ed9c t\u1ed5 ch\u1ee9c 50 gi\u1edd h\u1ecdc ngo\u1ea1i kh\u00f3a cho h\u1ecdc sinh t\u1ea1i nh\u00e0 th\u1edd \u0111\u1ec3 c\u00e1c em h\u1ecdc t\u1eadp t\u1ea5m g\u01b0\u01a1ng kh\u1ed5 h\u1ecdc c\u1ee7a C\u1ee5 Ngh\u00e8 \u00d4n. \u1ea2nh t\u01b0 li\u1ec7u<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p style=\"text-align: justify;\">L\u00e0ng Nho L\u00e2m c\u00f3 c\u1ee5 \u0110\u1eb7ng V\u0103n Th\u1ee5y xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh th\u01b0\u1eddng d\u00e2n, \u00f4ng n\u1ed9i l\u00e0 th\u1ee3 r\u00e8n, cha l\u00e0 \u00f4ng \u0111\u1ed3 ngh\u00e8o. Khoa thi n\u0103m Gi\u00e1p Th\u00ecn (1904), c\u1ee5 \u0111\u1ed7 ho\u00e0ng gi\u00e1p l\u00e0m \u0111\u1ebfn ch\u1ee9c T\u1ebf t\u1eedu Qu\u1ed1c t\u1eed gi\u00e1m. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, v\u00e0o \u0111\u1eddi L\u00ea c\u00f3 Ho\u00e0ng Nh\u1ea1c \u0111\u1ed7 Tt\u1ebfn s\u1ef9 n\u0103m 1502. D\u01b0\u1edbi th\u1eddi Ph\u00e1p thu\u1ed9c c\u00f3 Ho\u00e0ng \u0110\u1ee9c Thi \u0111\u1ed7 Cao \u0111\u1eb3ng s\u01b0 ph\u1ea1m \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, l\u00e0 nh\u00e0 gi\u00e1o t\u00e2m huy\u1ebft&#8230;<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t, c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc ch\u1ec9 c\u00f3 duy nh\u1ea5t d\u00f2ng h\u1ecd Ng\u00f4 &#8211; L\u00fd Trai \u1edf Di\u1ec5n Ch\u00e2u \u0111\u01b0\u1ee3c h\u01b0\u1edfng vinh hi\u1ec3n &#8220;ph\u1ee5 t\u1eed \u0111\u1ed3ng khoa&#8221;, t\u1ee9c l\u00e0 hai cha con \u0111\u1ec1u \u0111\u1ed7 gi\u1ea3i cao trong c\u00f9ng m\u1ed9t khoa thi (Khoa thi Nh\u00e2m Th\u00ecn n\u0103m Quang H\u01b0ng th\u1ee9 15, t\u1ee9c n\u0103m 1592). S\u1ef1 ki\u1ec7n n\u00e0y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ghi danh K\u1ef7 l\u1ee5c Guiness Vi\u1ec7t Nam v\u1edbi n\u1ed9i dung \u201cT\u00f4n vinh k\u1ef7 l\u1ee5c cha v\u00e0 con c\u00f9ng \u0111\u1ed7 ti\u1ebfn s\u1ef9 l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong m\u1ed9t khoa thi\u201d d\u00e0nh cho cha l\u00e0 danh nh\u00e2n Ng\u00f4 Tr\u00ed Tri v\u00e0 con l\u00e0 danh nh\u00e2n Ng\u00f4 Tr\u00ed H\u00f2a.<\/p>\n<p style=\"text-align: justify;\">H\u1eefu x\u1ea1 t\u1ef1 nhi\u00ean h\u01b0\u01a1ng, d\u00f2ng h\u1ecd Ng\u00f4 tr\u1ea3i bao th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111\u00f3ng g\u00f3p cho \u0111\u1ea5t Vi\u1ec7t nhi\u1ec1u danh t\u01b0\u1edbng, c\u00f4ng th\u1ea7n, k\u1ec3 c\u1ea3 th\u1eddi nay, th\u00ec nh\u1eefng c\u00e1i t\u00ean nh\u01b0 Thi\u1ebfu t\u01b0\u1edbng Ng\u00f4 S\u1ef9 Qu\u00e2n, Trung t\u01b0\u1edbng Ng\u00f4 V\u0103n S\u01a1n, Thi\u1ebfu t\u01b0\u1edbng Ng\u00f4 S\u1ef9 Hi\u1ec1n, \u00f4ng Ng\u00f4 Quang Xu\u00e2n &#8211; Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m \u1ee6y ban \u0110\u1ed1i ngo\u1ea1i Qu\u1ed1c h\u1ed9i&#8230; ; r\u1ed3i c\u00f2n c\u00f3 ch\u1eaft l\u00e0 Ng\u00f4 Ph\u01b0\u01a1ng Lan, Hoa h\u1eadu Th\u1ebf gi\u1edbi ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t n\u0103m 2007.<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>Hoa L\u00ea<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Baonghean.vn) &#8211;\u00a0Ngh\u1ec7 An l\u00e0 mi\u1ec1n \u0111\u1ecba linh nh\u00e2n ki\u1ec7t, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng khoa b\u1ea3ng, t\u1eeb truy\u1ec1n th\u1ed1ng hi\u1ebfu h\u1ecdc \u0111\u00e3 s\u1ea3n sinh ra nhi\u1ec1u &#8216;anh t\u00e0i ph\u00e1t t\u00fa&#8217; n\u1ee9c ti\u1ebfng thi\u00ean h\u1ea1. Thanh Ch\u01b0\u01a1ng &#8211; nhi\u1ec1u d\u00f2ng h\u1ecd n\u1ed5i danh s\u1ef1 h\u1ecdc Trong ch\u1ebf \u0111\u1ed9 khoa c\u1eed th\u1eddi phong ki\u1ebfn c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam, Ngh\u1ec7 An c\u00f3 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":28145,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[8],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/doluong.gov.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28144"}],"collection":[{"href":"https:\/\/doluong.gov.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/doluong.gov.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/doluong.gov.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/doluong.gov.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=28144"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/doluong.gov.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":28146,"href":"https:\/\/doluong.gov.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/28144\/revisions\/28146"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/doluong.gov.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/28145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/doluong.gov.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=28144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/doluong.gov.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=28144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/doluong.gov.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=28144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}